Pożyczka zaciągnięta przez internet nie daje firmie pożyczkowej mniej obowiązków niż umowa podpisana w placówce. Jeśli zawierasz ją jako konsument, a umowa podlega przepisom o kredycie konsumenckim, masz prawo poznać jej koszty przed podjęciem decyzji, odstąpić od niej bez podawania przyczyny oraz spłacić ją wcześniej z odpowiednim obniżeniem kosztów. Warto znać te zasady jeszcze przed kliknięciem przycisku potwierdzającego zawarcie umowy.

Pożyczka online a kredyt konsumencki – co oznacza to rozróżnienie?

O przysługujących ci prawach nie decyduje samo słowo „pożyczka” w reklamie ani to, czy pieniądze wypłaca bank, czy firma pożyczkowa. Znaczenie mają charakter umowy i przepisy, którym ona podlega. Pożyczka udzielona osobie prywatnej na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą może być kredytem konsumenckim w rozumieniu ustawy. Wtedy mają do niej zastosowanie między innymi zasady dotyczące informacji o kosztach, odstąpienia i wcześniejszej spłaty.

Internet jest tylko sposobem zawarcia umowy. Szybki formularz, decyzja przesłana SMS-em czy wypłata tego samego dnia nie znoszą ochrony konsumenta. Nie oznaczają też, że wystarczy przeczytać reklamę. Wiążące warunki znajdziesz w dokumentach udostępnionych przed zawarciem umowy oraz w samej umowie.

Jakie informacje masz prawo poznać przed zaciągnięciem pożyczki?

Zanim zaakceptujesz ofertę, sprawdź, ile pieniędzy faktycznie otrzymasz i ile łącznie masz oddać. Dwie pożyczki o tej samej kwocie i podobnej racie mogą różnić się prowizją, opłatami lub długością spłaty. Dlatego nie oceniaj oferty wyłącznie po wysokości raty albo haśle „pieniądze w kilka minut”.

W porównaniu ofert pomaga RRSO, czyli rzeczywista roczna stopa oprocentowania. Przedstawia koszt kredytu w ujęciu rocznym, uwzględniając nie tylko odsetki, lecz także koszty wchodzące do jej obliczenia. Najbardziej użyteczna jest przy porównywaniu ofert o podobnej kwocie i okresie spłaty. Jeśli zestawiasz krótką pożyczkę spłacaną jednorazowo z pożyczką ratalną na znacznie dłuższy czas, koniecznie sprawdź również kwoty w złotych. Ostatecznie to całkowita kwota do zapłaty pokaże, jakie zobowiązanie bierzesz na siebie.

Przed zawarciem umowy przejrzyj formularz informacyjny, projekt umowy i harmonogram. Zwróć uwagę na wysokość oraz terminy płatności, oprocentowanie, prowizję i pozostałe opłaty. Sprawdź też, co dzieje się przy opóźnieniu w spłacie. Jeśli oferta obejmuje ubezpieczenie albo dodatkowy pakiet, ustal, czy jest on potrzebny do uzyskania pożyczki, ile kosztuje i na jakich zasadach można z niego zrezygnować. Nie zakładaj, że usługa dodatkowa jest bezpłatna tylko dlatego, że jej cena nie pojawia się w głównym haśle reklamowym.

Praktyczny sposób oceny oferty to zestawienie przyszłych płatności z własnym budżetem. Sprawdź nie tylko, czy wystarczy ci na pierwszą ratę, lecz także czy terminy kolejnych rat nie przypadają przed wpływem wynagrodzenia albo w okresie innych dużych wydatków. Koszt pożyczki jest ważny, ale równie istotne jest to, czy zdołasz dotrzymać harmonogramu.

Czy pożyczkodawca może naliczać dowolne prowizje?

Nie. Pozaodsetkowe koszty kredytu podlegają ustawowym ograniczeniom. Należą do nich między innymi opłaty i prowizje, które nie są odsetkami. Ustawowy limit nie oznacza jednak, że wszystkie pozostałe składniki kosztu znikają albo że kwota do spłaty może wynieść najwyżej tyle samo, ile pożyczasz. Przy ocenie konkretnej umowy trzeba rozróżnić kapitał, odsetki i koszty pozaodsetkowe oraz uwzględnić zasady obowiązujące dla danej umowy.

Jeżeli reklama eksponuje niskie oprocentowanie, a w dokumentach pojawia się wysoka prowizja lub płatny pakiet, porównaj całkowitą kwotę do zapłaty z kwotą, którą otrzymasz. To pozwala dostrzec koszt, którego nie widać w samym oprocentowaniu. Gdy sposób naliczenia opłaty jest niejasny, poproś o wyjaśnienie przed zaakceptowaniem oferty, zamiast próbować rozstrzygać wątpliwości dopiero po wypłacie pieniędzy.

Jak odstąpić od umowy pożyczki zawartej online?

Od umowy o kredyt konsumencki możesz odstąpić w ciągu 14 dni bez podawania przyczyny. To przydatne, jeśli po podpisaniu dokumentów zmienisz zdanie, znajdziesz korzystniejszą ofertę albo stwierdzisz, że pożyczka nie jest ci potrzebna. Nie musisz wykazywać, że pożyczkodawca popełnił błąd.

Aby skorzystać z tego prawa, złóż oświadczenie o odstąpieniu. Sprawdź w umowie wskazany adres i udostępniony wzór oświadczenia. Zadbaj o możliwość wykazania, że wysłałeś je przed upływem terminu – zachowaj na przykład potwierdzenie nadania przesyłki. Nie odkładaj tej czynności na ostatnią chwilę, szczególnie jeśli musisz najpierw ustalić właściwy adres do korespondencji.

Odstąpienie nie oznacza, że możesz zatrzymać wypłacone pieniądze. Po złożeniu oświadczenia zwróć udostępniony kapitał oraz odsetki za okres od wypłaty do spłaty, nie później niż w ciągu 30 dni od złożenia oświadczenia. Jeśli umowa nie przewiduje odsetek, nie powstają one wyłącznie dlatego, że korzystasz z prawa odstąpienia. Pożyczkodawca nie może pobrać zwykłej prowizji ani specjalnej opłaty za samo odstąpienie; przepisy przewidują jedynie określone wyjątki dotyczące bezzwrotnych kosztów poniesionych na rzecz organów administracji publicznej i opłat notarialnych.

Jeśli wraz z pożyczką zawarłeś umowę dotyczącą dodatkowej usługi, sprawdź również jej warunki. Nie zakładaj bez sprawdzenia, że rezygnacja z pożyczki rozstrzyga każdą kwestię związaną na przykład z ubezpieczeniem czy płatnym pakietem. Zachowaj kopie wysłanych oświadczeń i odpowiedzi przedsiębiorcy.

Masz prawo spłacić pożyczkę przed terminem

Jeżeli dysponujesz pieniędzmi wcześniej, możesz spłacić kredyt konsumencki przed datą wskazaną w harmonogramie. Taka decyzja może zmniejszyć koszt pożyczki, ale nie chodzi wyłącznie o odsetki, których nie będziesz płacić w przyszłości. Przy wcześniejszej spłacie całkowity koszt kredytu powinien zostać odpowiednio obniżony, także w odniesieniu do kosztów przypadających na okres, o który skrócono umowę. Dotyczy to również opłat czy prowizji pobranych z góry.

Przykładowo, jeśli prowizja została potrącona przy wypłacie pożyczki, nie uznawaj automatycznie, że nie można jej rozliczyć po wcześniejszej spłacie. Sam moment pobrania opłaty nie przesądza o tym, czy jej odpowiednia część podlega zwrotowi. Rzecznik Finansowy wskazuje, że po całkowitej wcześniejszej spłacie kredytodawca powinien rozliczyć się z konsumentem w ciągu 14 dni, bez konieczności składania osobnego wniosku.

Gdy otrzymasz rozliczenie, porównaj datę planowanego zakończenia umowy z datą faktycznej spłaty. Sprawdź, jakie opłaty pobrano na początku i jaką kwotę zwrócono. Zachowaj potwierdzenie przelewu oraz dokumenty pokazujące pierwotny koszt pożyczki. Przydadzą się, jeśli kwota zwrotu wzbudzi wątpliwości.

Odstąpienie i wcześniejsza spłata to dwa różne rozwiązania. Odstąpienie służy wycofaniu się z umowy w ustawowym terminie; wiąże się ze zwrotem kapitału i należnych odsetek za czas korzystania z pieniędzy. Wcześniejsza spłata dotyczy umowy, z której nadal korzystasz, ale kończysz spłatę przed terminem. Jeśli minęło 14 dni od zawarcia umowy, nie oznacza to utraty prawa do wcześniejszej spłaty i rozliczenia kosztów.

Co zrobić, gdy koszt lub rozliczenie budzi wątpliwości?

Najpierw ustal, czego dokładnie dotyczy problem: opłaty niewidocznej wcześniej w dokumentach, odmowy przyjęcia odstąpienia, brakującego zwrotu po wcześniejszej spłacie czy niezgodności między harmonogramem a pobraną kwotą. Konkretne wskazanie spornej płatności ułatwi uzyskanie rzeczowej odpowiedzi.

W praktyce pomocna jest następująca kolejność działań:

  • Zbierz umowę, formularz informacyjny, harmonogram i potwierdzenia wpłat oraz zachowaj korespondencję z pożyczkodawcą.
  • Porównaj naliczone kwoty z dokumentami i ustal, kiedy złożyłeś oświadczenie o odstąpieniu albo dokonałeś wcześniejszej spłaty.
  • Złóż reklamację, opisz niezgodność i wskaż, jakiego rozliczenia lub zwrotu oczekujesz. Dołącz kopie dokumentów potwierdzających twoje stanowisko.
  • Jeśli odpowiedź nie wyjaśnia sprawy, rozważ zwrócenie się o pomoc do rzecznika konsumentów lub Rzecznika Finansowego.

Przy pożyczkach internetowych szczególnie ważne jest zachowanie dokumentów w postaci, do której możesz wrócić niezależnie od konta klienta. Zapisz umowę, formularz informacyjny, regulamin obowiązujący przy zawieraniu umowy oraz potwierdzenia wysłania oświadczeń. Dzięki temu łatwiej wykazać nie tylko wysokość kosztów, lecz także to, że skorzystałeś ze swojego prawa w terminie.

Przeczytaj również: